change language


Nieuwe foto’s in een oud jasje

Karsten Wentink

Click to enlarge
Sinds enkele jaren is het onderzoek naar prehistorische grafheuvels weer helemaal opgebloeid in Leiden. Sinds de zomer van 2008 zelfs in de vorm van het NWO project “Ancestral Mounds”. Onderdeel van dit project is het op beperkte schaal opgraven van grafheuvels. Alle onderzoekers zijn zich bewust van het bijzondere karakter van niet alleen de vindplaatsen zelf maar ook het onderzoek.

Momenteel vindt het onderzoek plaats in Apeldoorn op de Kroondomeinen van paleis het Loo. Als onderzoeker word je hierbij keer op keer geconfronteerd met de onderzoeksgeschiedenis van deze bijzondere locatie. Het was namelijk Jan Hendrik Holwerda (toen nog conservator maar later ook directeur van het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden) die in 1906 op verzoek van koningin Wilhelmina voor het eerst grafheuvels opgroef op de Kroondomeinen. Nu 100 jaar later lijkt de geschiedenis zich te herhalen nu onderzoekers uit Leiden wederom grafheuvels opgraven op dezelfde locatie. Hoewel dit maal niet op uitnodiging van de koningin, gebeurt het wel met haar goedkeuring, getuige haar bezoek aan de opgraving in de zomer van 2007.

Naast de vele belangrijke vondsten die Holwerda destijds deed zijn de opgravingsfoto’s onbetwist één van de meest opvallende dingen die hij ons naliet. Deze foto’s zijn niet alleen interessant vanwege het feit dat de grafheuvels zelf zijn afgebeeld, ook de mensen op de foto’s maken de prenten uniek. Hoewel moderne opgravingsfoto’s vaak zakelijk en “steriel” zijn, zonder bijmenging van menselijke figuren die in beeld staan, was dit in het verleden gelukkig heel anders. Het oog wordt vooral getrokken door de opmerkelijke figuren op de foto’s en het duidelijke onderscheid tussen de arbeiders en opgravingsleiders. Deze zijn niet alleen duidelijk van elkaar te onderscheiden door hun uitdossing maar ook door hun positionering. De foto’s laten een tijd zien waarin de opgravingsleider zijn handen niet vuil maakte. In de context van deze geschiedenis ontstond het plan om ook anno 2008 foto’s te maken in de sfeer van 1908. Met behulp van gehuurde kostuums en een digitale sepia filter ontstonden onderstaande prenten. Laat u echter niet bedriegen, anno 2008 maakt iedereen de handen vuil, inclusief de hieronder zo lieflijk geklede dames alsook de opgravingsleider.

Zie ook: Verhart, L. 2001: Dubbelfocus. Nederlandse opgravingsfoto's uit 1900-1940, Abcoude (Uniepers & RMO). Een selectie van de foto's uit dit boek kunt u ook vinden op deze website onder het kopje "oud onderzoek".


Creative Commons Licentie
werk van Ancestral Mounds Project is in licentie gegeven volgens een
Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel 3.0 Nederland licentie.
Gebaseerd op een werk op www.grafheuvels.nl. -