change language


Toterfout-Halvemijl: stippen op de kaart

door Karsten Wentink

Reeds in de jaren 50 werden tussen Toterfout en Halvemijl, in de buurt van Eindhoven tientallen grafheuvels opgegraven uit de Bronstijd. Deze heuvels zijn uitgebreid gepubliceerd, voor het laatst door Liesbeth Theunissen in haar proefschrift Midden-bronstijdsamenlevingen in het zuiden van de Lage Landen. Omdat echter een groot deel van heuvels sinds de jaren '50 van de vorige eeuw al zijn verdwenen zijn ze nooit allemaal exact ingemeten zodat de coördinaten waar de heuvels lagen niet bekend zijn.

Om deze reden zijn wij gisteren afgereisd naar Brabant om met behulp van een GPS apparaat de exacte locatie van de grafheuvels te bepalen. Een dergelijk apparaat kan zijn positie op aarde berekenen aan de hand van satellieten die om de aarde cirkelen. Hoewel deze technologie in principe hetzelfde is als bijvoorbeeld de TomTom voor in de auto, is ons apparaat een stuk preciezer, maar meteen ook een stuk ingewikkelder om te bedienen. Onze dank gaat dan ook uit naar onze GPS man, Eric Dullaart, eveneens van de Universiteit Leiden.

Het terugvinden van de heuvels was deels gemakkelijk omdat reeds sinds lange tijd een aantal van de grafheuvels is gereconstrueerd. In dit geval konden we simpelweg midden op de heuvel gaan staan en een meting doen met de GPS. Een groot aantal heuvels is inmiddels echter ook verdwenen onder nieuw gebouwde huizen, voortuinen en akkers. In deze gevallen hebben we zoveel mogelijk bij benadering de locatie opgezocht waar de heuvels zouden moeten liggen aan de hand van de opgravingsplattegrond. Tevens hebben we daarbij enkele perceelsgrenzen ingemeten zodat we hopelijk daarmee vrij exact kunnen bepalen waar de verdwenen heuvels destijds gelegen moeten hebben.

Op basis van de metingen die wij gisteren gedaan hebben kunnen wij de precieze locatie van de grafheuvels weergeven, of “plotten”, op de computer in een soort 3D hoogtemodel van het landschap. Door dit te combineren met een vegetatie reconstructie zullen we hopelijk vrij exact kunnen bepalen hoe het landschap er in de Bronstijd uitgezien moet hebben. Op basis van deze gegevens hopen wij meer te leren over de plaatsing van de grafheuvels in het landschap; waarom liggen de grafheuvels eigenlijk waar ze liggen, en niet ergens anders? Met de gegevens van vandaag hebben we er hopelijk weer één puzzelstukje bij.



Highslide JS
Een grafheuvel, aan het eind van de middag, met een laagstaande zon...





Woensdag 18 maart 2009


Highslide JS
Het GPS apparaat kan aan de hand van satellieten die om de aarde cirkelen zijn exacte positie op aarde bepalen, tot op enkele centimeters nauwkeurig

Highslide JS
Elke meting wordt netje opgeslagen op een klein computertje dat verbonden is met de GPS ontvanger

Highslide JS
Omdat de GPS signalen uit de ruimte moet ontvangen kan het soms lastig zijn om goede metingen te verrichten onder bomen

Highslide JS
Eén van de grootste gevaren die de archeoloog moet trotseren: weilanden met bloeddorstige paarden

Highslide JS
Dankzij de reconstructies is het gelukkig makkelijk de meeste heuvels terug te vinden

Creative Commons Licentie
werk van Ancestral Mounds Project is in licentie gegeven volgens een
Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel 3.0 Nederland licentie.
Gebaseerd op een werk op www.grafheuvels.nl. -